Baterie s³oneczne
Baterie s³oneczne (modu³y fotowoltaiczne) to panele, które zamieniaj± energiê ¶wiat³a s³onecznego na pr±d elektryczny.
Baterie do zastosowañ stacjonarnych charakteryzuj± siê tym, ¿e górna powierzchnia pokryta jest specjalnym, hartowanym szk³em. Szk³o to ma zbli¿one w³a¶ciwo¶ci do szyby samochodowej. S± one obudowane profilowan± ram± u³atwiaj±c± monta¿ do stela¿a. Przewa¿nie typ ten jest montowany na dachu domu, którego spadzisty dach jest skierowany na po³udnie lub na specjalnym wsporniku. W polskich warunkach optymalny k±t pochylenia baterii dla ca³orocznej instalacji wynosi ok. 650 do horyzontu, a przy eksploatacji letniej 45-350. Nie zaleca siê montowania baterii poziomo, gdy¿ nie wykorzystuje siê efektu myj±cego deszczu.
Do zastosowania na jachcie lub poje¼dzie campingowym zaleca siê baterie pokryte laminatem. Przewa¿nie ten typ umo¿liwia lekkie ich wyginanie w celu dopasowania do kszta³tu pod³o¿a, jak te¿ dopuszcza siê wchodzenie na nie, pod warunkiem, ¿e pod³o¿e do którego s± mocowane jest w stanie przenie¶æ takie obci±¿enie. Ich monta¿ polega na przykrêceniu lub przyklejeniu do pod³o¿a. Baterie tego typu przewa¿nie s± odporne na wodê morsk±. Niektóre firmy oferuj± mo¿liwo¶æ wykonania ich "na wymiar " lub w specjalnym wykonaniu, jednak trzeba powiedzieæ, ¿e jest to znacznie dro¿sze.
Typowa instalacja, w której
stosuje siê baterie s³oneczne, sk³ada siê z:
- baterii s³onecznej lub
zestawu baterii - celem zwiêkszenia mocy mo¿na baterie ³±czyæ
szeregowo i/lub równolegle,
- akumulatora lub zestawu
akumulatorów - magazynuj± one energiê elektryczn± dostarczan±
przez baterie,
- osprzêtu i odbiorników
energii elektrycznej.
Ilo¶æ
energii elektrycznej (W), któr± mo¿na otrzymaæ z baterii
s³onecznej, zale¿y bezpo¶rednio od ilo¶ci energii dostarczonej jej
przez s³oñce (W/m2). Zale¿y to od szeroko¶ci
geograficznej, pory roku i ustawienia baterii w stosunku do s³oñca,
no i oczywi¶cie od pogody. Moc podawana przez producenta dotyczy
sytuacji, gdy bateria jest o¶wietlona przez s³oñce energi± 1000 W/m2
przy temperaturze 250 C. Praktycznie, bardziej
interesuj±ca jest ilo¶æ energii, któr± mo¿na otrzymaæ z
baterii w ci±gu dnia, kilku dni, tygodnia itd. Obok na diagramie
pokazano ilo¶æ energii otrzymywan± w ci±gu dnia z modu³u 50W/12V w
przekroju rocznym. S± to warto¶ci orientacyjne. W tabeli 1 podano
przybli¿on± ilo¶æ energii w Ah (12V) otrzymywan± w ci±gu przeciêtnego
dnia w naszej strefie klimatycznej w zale¿no¶ci od k±ta ich
nachylenia w stosunku do horyzontu.
Tabela 1
|
Moc max.
|
120 W
|
50 W
|
30 W
|
20 W
|
10 W
|
5 W
|
|
Napiêcie
mocy max.- warto¶æ typowa
|
17.1 V
|
17.1 V
|
17.1 V
|
17.1 V
|
17.1 V
|
17.1
V
|
|
Pr±d mocy
max.- warto¶æ typowa
|
7 A
|
2.92 A
|
1.75 A
|
1.16 A
|
0.58 A
|
0.29 A
|
|
Okres
|
K±t
pochylenia
|
Przybli¿ona
ilo¶æ energii dostarczanej w ci±gu przeciêtnego dnia [Ah]
|
|
od marca do pa¼dziernika
|
450
|
29.8
|
12.41
|
7.45
|
4.47
|
2.48
|
1.24
|
|
ca³y rok
|
650
|
21.88
|
9.12
|
5.47
|
3.28
|
1.82
|
0.91
|
|
od
marca do pa¼dziernika
|
00
(poziomo)
|
27.42
|
11.43
|
6.86
|
4.13
|
2.30
|
1.14
|
Nale¿y jednak pamiêtaæ, ¿e w okresie
utrzymywania siê bardzo s³onecznej pogody warto¶ci te mog± byæ
wiêksze nawet o 100%. Równie¿ nale¿y zaznaczyæ, ¿e wszystkie
oferowane przez nasz± firmê baterie, niezale¿nie od producenta,
wytwarzaj± energiê elektryczn± równie¿ w dni pochmurne,
jednak¿e wówczas ilo¶æ produkowanej energii elektrycznej jest
kilkukrotnie mniejsza, ni¿ w warunkach okre¶lonych jako 1000 W/m2.
Do zastosowania nadaj± siê
praktycznie wszystkie typy akumulatorów, chocia¿ s± te¿
produkowane specjalne akumulatory przeznaczone do pracy z bateriami
s³onecznymi. Ich g³ówn± zalet± jest d³uga ¿ywotno¶æ i
bezobs³ugowo¶æ. Rola baterii s³onecznej sprowadza siê do uzupe³niania
pobranej z akumulatora przez odbiorniki energii (Ah). Cykl
uzupe³niania pojemno¶ci mo¿e byæ kilkugodzinny, dzienny ale i np.
tygodniowy. Nale¿y tu zwróciæ uwagê, ¿e napiêcie mocy
maksymalnej dla wiêkszo¶ci baterii s³onecznych wynosi ok. 17V
(powy¿sza tabela), a koñcowe napiêcie ³adowania kwasowych
akumulatorów o³owiowych (np. samochodowych) wynosi ok. 14.5V.
Oznacza to z jednej strony, ¿e baterie s³oneczne maj± "zapas",
ale z drugiej strony, ¿e po osi±gniêciu przez akumulator koñcowego
napiêcia ³adowania, bateria bêdzie nadal ³adowaæ akumulator powoduj±c
jego prze³adowanie. Równie¿ nale¿y pamiêtaæ o od³±czeniu
odbiorników od akumulatora, gdy ten wykazuje stan
roz³adowania. Nale¿y te¿ zabezpieczyæ akumulator diod± prostownicz±
przed roz³adowaniem w wyniku przep³ywu pr±du z akumulatora do
fotomodu³u np. w nocy. Mo¿na te operacje zautomatyzowaæ stosuj±c
regulatory ³adowania. "Samochodowe" regulatory
napiêcia nie maj± tu zastosowania.
Buduj±c, projektuj±c elektrowniê
wykorzystuj±c± fotomodu³y, nale¿y pamiêtaæ, ¿e s± to urz±dzenia
bardzo trwa³e (10-20 letnia gwarancja na moc) oraz praktycznie
nie wymagaj±ce obs³ugi. Ponadto zawsze gdy oka¿e siê to konieczne, po
zmontowaniu zestawu mo¿liwe jest powiêkszenie sumarycznej mocy.
Nale¿y jednak pamiêtaæ, ¿e przy ³±czeniu szeregowym, celem
zwiêkszenia napiêcia, nale¿y ³±czyæ tylko modu³y o tej samej mocy.
Wiele urz±dzeñ elektrycznych, które
trzeba u¿yæ w warunkach terenowych, pracuje przy napiêciu zmiennym
220V. W celu zamiany pr±du sta³ego o napiêciu 12V lub 24V na zmienny
220V stosuje siê przetwornice napiêcia.. Tañsze przetwornice
wytwarzaj± na wyj¶ciu napiêcie zmienne "quasi sinusoidalne"
(trapezowe) o czêstotliwo¶ci ok. 50 Hz, lepsze pe³n± sinusoidê.
Nale¿y tu zwróciæ uwagê, ¿e np. przetwornica o mocy 700 W,
pracuj±ca z pe³n± moc±, bêdzie pobieraæ z akumulatora pr±d rzêdu 70A.
Oznacza to, ¿e w ci±gu 1 godziny pobierze 70Ah. Nale¿y to uwzglêdniæ
przy doborze akumulatora. W tym przypadku nale¿a³oby zastosowaæ
dobrej jako¶ci akumulator o pojemno¶ci oko³o 200Ah. Podczas pracy z
przetwornic± nale¿y sprawdzaæ napiêcie na akumulatorze, gdy¿
roz³adowanie akumulatora mo¿e uniemo¿liwiæ uruchomienie silnika
samochodu! S± te¿ dostêpne przetwornice w wersji odwracalnej, to
znaczy ¿e mog± pracowaæ jako przetwornice 12/220, gdy brak napiêcia w
sieci 220V i jako prostownik do ³adowania akumulatora w czasie gdy
jest napiêcie w sieci. |